WK VOETBAL - Van zwart naar kauwgumroze: hoe de voetbalschoen van kleur verschoot

FOTO GETTY IMAGES

In Dallas viert het Nederlands elftal de 1-0 tegen Japan, 

gemaakt door Virgil van Dijk.

Waren gekleurde ‘kicksen’ vroeger volstrekt taboe, dit WK dragen de meeste spelers felroze schoenen. Hoe verliep die evolutie?

20 Jun 2026 - NRC

Sam de Jongh 

AMSTERDAM - In 1995 loopt Ajax-talent Martijn Reuser naar het trainingsveld. Voor het eerst heeft hij zijn nieuwe voetbalschoenen aan: witte Asics Tigers. Ze zijn een dag eerder thuis bezorgd. Voor de zekerheid neemt hij naar het veld ook zijn zwarte schoenen mee. In de kleedkamer waren de witte ‘kicksen’ met hoongelach ontvangen, vertelt hij telefonisch aan NRC. Ook speculeerde de rest van de Ajacieden, die dat seizoen de Champions League zouden winnen, over de reactie van trainer Louis van Gaal.

Na een paar rondjes om het veld om op te warmen, komt Van Gaal het veld opgelopen. „Daar is ’ie”, zeggen de spelers grinnikend tegen Reuser. „Fwuut!” Van Gaal blaast op zijn fluit en wuift de selectie naar zich toe. „Reuser, g ********** ! Wat heb jij aan? Jou ga ik niet trainen met die schoenen!” De tirade van Van Gaal duurt ongeveer een minuut, waarna Reuser liegt dat de schoenen waren bedoeld als grapje. „Mijn zwarte schoenen liggen daar, naast de borden”, zegt hij, maar vergeefs. Van Gaal is er niet van gediend: Reuser moet meetrainen met de beloftes en wordt een week lang buitengesloten van het eerste elftal.

Per email noemt Van Gaal de anekdote „waarschijnlijk een waarheid in de context van [Reuser]”. Volgens de oudtrainer van Ajax ging Reusers keuze voor de witte schoenen „in tegen het teamgevoel”. „In die tijd waren de schoenen zwart en niet in een kleur”, schrijft Van Gaal.

Dat is nu anders. Anno 2026, tijdens het WK in Mexico, Canada en de VS, valt op dat de meeste voetballers op schoenen in alle schakeringen roze spelen, van fel kauwgumroze tot lichtroze, een kleur die traditioneel wordt geassocieerd met vrouwelijkheid en tegenwoordig met de Lgbtq+-gemeenschap. Hoe belandde de voetbalwereld bij het roze?

‘Twinkle toes’

In 1970 droeg Engelsman Alan Ball de eerste witte voetbalschoenen ooit in het profvoetbal, gemaakt door het Deense merk Hummel. Plottwist: in werkelijkheid waren de schoenen niet van Hummel, maar van Adidas. Omdat de kwaliteit van de echte Hummel-schoenen Ball niet beviel, verfde Hummel, speciaal voor Ball, zwarte Adidasschoenen wit. De kenmerkende drei Streifen werden vervangen door twee pijlen, het logo van Hummel. De commentator van dienst tijdens de debuutwedstrijd van Balls revolutionaire schoenen, was niet onder de indruk; hij noemde de sterspeler van Everton ‘twinkle toes’ (‘fonkelteen’ of vrij vertaald: lichtvoetige diva). Ball, Wk-winnaar in 1966, werd belachelijk gemaakt, maar de echt witte Hummels werden een hit. De volgende dag vlogen 12.000 paar over de toonbank.

Italiaanse innovatie

In de jaren zeventig en tachtig bleven gekleurde voetbalschoenen een no-go. Merken experimenteerden – met name tijdens WK’S – met accenten, maar durfden volledig gekleurde schoenen niet aan. In 1982 won keeper Dino Zoff met Italië het WK, met aan zijn voeten zwarte Lotto’s met gele accenten. Acht jaar later, tijdens het WK van 1990 in Italië, bracht het Italiaanse merk de zwart-groene „Lotto Stadio” uit – een volgende stap in de verkleuring van de voetbalschoen.

In de jaren negentig introduceerden met name Italiaanse sportmerken steeds vaker gekleurde schoenen. Het WK van 1994 in de VS was een kantelpunt. Roberto Baggio, sterspeler van Italië, droeg tijdens het toernooi blauwe Diadora’s, zij het niet in de finale. Op hetzelfde toernooi droeg de Belgische Enzo Scifo dezelfde Diadora’s in het rood, wat hem in de media op de kwalificatie „praalhans” en erger kwam te staan.

Oranje

Vier jaar later, in aanloop naar en op het WK van 1998 in Frankrijk, speelde Clarence Seedorf bij Oranje op oranje schoenen van Diadora. Ook dit leidde tot opgetrokken wenkbrauwen. Volgens Trouw trok Seedorf „om zijn sponsor te gerieven, nog eens een paar oranje schoenen” aan. „Vooral voor de rust viel Seedorf alleen door die schoenen op”, schreef de krant in februari dat jaar.

Het WK van 1998 was vanuit marketingoogpunt evenwel niet het toernooi van Diadora, maar van Nike. Het sponsorde twee grote landen: Nederland en titelhouder Brazilië. Daarbij stond de Braziliaanse Ronaldo – toen samen met de Franse Zinedine Zidane de beste speler ter wereld – bij Nike onder contract. Voor het WK ontwierp Nike een speciale schoen voor Ronaldo: de Mercurial. Hoewel het team van de Braziliaan de

Wk-finale van het Frankrijk van Zidane verloor, werd het beeld van een trieste Ronaldo met een zilveren medaille en zijn Mercurials om zijn nek dé foto van het toernooi.

Tien jaar later: gekleurde voetbalschoenen zijn anno 2008 alomtegenwoordig, en Nike besluit een stapje verder te gaan. In november brengen ze de eerste roze schoen op de markt: de ‘Nike Mercurial Vapor Pink Berry’. In de bijbehorende reclame schittert Franse buitenspeler Franck Ribéry met muziek uit Pink Panther op de achtergrond. In Engeland worden de schoenen voor het eerst gedragen door de Deense cultheld Niklas Bendtner. In zijn eerste wedstrijd op de ‘Berries’ scoort Bendtner de winnende goal. De volgende dag schrijven alle tabloids over de inmiddels notoire Nikes.

'Age of average'

En dan 2026. Tijdens dit WK lopen bijna alle spelers die onder contract staan bij Adidas, Nike, Puma, New Balance of Sketchers op roze voetbalschoenen. „Geen toeval natuurlijk”, zegt merkstrateeg en podcaster Perre van den Brink. Hij legt uit hoe (sport)merken doorgaans op dezelfde wijze keuzes maken. „Dit gaat via onderzoeksbureaus die ‘voorspellen’ welke kleuren komende jaren ‘trending’ zullen zijn”, legt Van den Brink uit. Voor 2026 werd het felroze ‘Electric Fuchsia’ getipt. Op het veld springt de kleur snel in het oog door het contrast met de tenues en het gras.

Van den Brink betreurt deze homogeniteit. Volgens hem is dit een voorbeeld van de zogeheten „age of average”, waarin algoritmes bepalen wat succesvol zal zijn. „Vaak hebben deze algoritmes gelijk, waardoor iedereen ze gaat gebruiken om maximale winst te behalen”, zegt hij. „Maar zo verliezen we langzaam maar zeker diversiteit – niet alleen in het voetbal.”

***

FOTO GETTY IMAGES

A Dallas, la nazionale neerlandese festeggia l’1-0 contro il Giappone, 

gol realizzato da Virgil van Dijk.

MONDIALI DI CALCIO - Dal nero al rosa gomma da masticare: come è cambiato il colore delle scarpe da calcio

Se un tempo le scarpe da calcio colorate erano un tabù, in questo Mondiale la maggior parte dei giocatori indossa scarpe rosa-shocking. Come si è svolta questa evoluzione?

20 giugno 2026 - NRC

Sam de Jongh 

AMSTERDAM - Nel 1995, Martijn Reuser, giovane promessa dell’Ajax, si dirige verso il campo di allenamento. Indossa per la prima volta le sue nuove scarpe da calcio: delle Asics Tigers bianche. Gliele hanno consegnate a casa il giorno prima. Per sicurezza, porta con sé anche le scarpe nere. Nello spogliatoio le «scarpe» bianche erano state accolte con risate beffarde, racconta al telefono al NRC. Anche il resto dei giocatori dell’Ajax, che quella stagione avrebbero vinto la Champions League, speculava sulla reazione dell’allora loro allenatore Louis van Gaal.

Dopo qualche giro di campo per riscaldarsi, van Gaal entra in campo. «Eccolo lì», dicono i giocatori ridacchiando a Reuser. «Fwuut!» van Gaal fischia e fa cenno alla squadra di avvicinarsi. «Reuser, c***o ! Che cosa indossi? Non ho intenzione di farti allenare con quelle scarpe!» La tirata di van Gaal dura circa un minuto, dopodiché Reuser mente dicendo che le scarpe erano solo uno scherzo. «Le mie scarpe nere sono lì, accanto ai cartelli», dice, ma invano. Van Gaal non vuole saperne: Reuser deve allenarsi con le giovanili e viene escluso dalla prima squadra per una settimana.

In una e-mail, van Gaal definisce l’aneddoto «probabilmente vero nel contesto di [Reuser]». Secondo l’ex allenatore dell’Ajax, la scelta di Reuser di indossare scarpe bianche «andava contro lo spirito di squadra». «A quei tempi le scarpe erano nere e non di un unico colore», scrive Van Gaal.

Ora le cose sono diverse. Nel 2026, durante i Mondiali in Messico, Canada e Stati Uniti, si nota che la maggior parte dei calciatori gioca con scarpe in tutte le sfumature del rosa, dal rosa gomma da masticare acceso al rosa chiaro, un colore tradizionalmente associato alla femminilità e oggi alla comunità LGBTQ+. Come è arrivato il mondo del calcio al rosa?

«Twinkle toes»

Nel 1970 l’inglese Alan Ball indossò le prime scarpe da calcio bianche nella storia del calcio professionistico, realizzate dal marchio danese Hummel. Colpo di scena: in realtà le scarpe non erano della Hummel, ma dell’adidas. Poiché la qualità delle vere scarpe Hummel non soddisfaceva Ball, Hummel, appositamente per lui, dipinse di bianco delle scarpe adidas nere. Le caratteristiche «drei Streifen» furono sostituite da due frecce, il logo di Hummel. Il telecronista in servizio durante la partita d’esordio delle rivoluzionarie scarpe di Ball non ne rimase impressionato; definì il fuoriclasse dell’Everton «twinkle toes» («piedi scintillanti» o, in libera traduzione: diva dal passo leggero). Ball, vincitore dei Mondiali nel 1966, fu oggetto di scherno, ma le Hummels completamente bianche divennero un successo. Il giorno successivo ne furono vendute 12.000 paia.

Innovazione italiana

Negli anni Settanta e Ottanta le scarpe da calcio colorate rimanevano un tabù. I marchi sperimentavano – soprattutto durante i Mondiali – con alcuni dettagli cromatici, ma non osavano proporre scarpe interamente colorate. Nel 1982 il portiere Dino Zoff vinse i Mondiali con l’Italia, indossando ai piedi delle Lotto nere con dettagli gialli. Otto anni dopo, durante i Mondiali del 1990 in Italia, il marchio italiano lanciò le «Lotto Stadio» nero-verdi: un ulteriore passo avanti nella colorazione delle scarpe da calcio.

Negli anni Novanta, soprattutto i marchi sportivi italiani introdussero sempre più spesso scarpe colorate. I Mondiali del 1994 negli Stati Uniti rappresentarono un punto di svolta. Roberto Baggio, fuoriclasse della Nazionale italiana, indossò durante il torneo delle Diadora blu, anche se non in finale. Nello stesso torneo, il belga Enzo Scifo indossò le stesse Diadora in rosso, il che gli valse nei media l’epiteto di «svanito» e anche peggio.

L’Oranje

Quattro anni dopo, alla vigilia e durante i Mondiali del 1998 in Francia, Clarence Seedorf giocò con l’Oranje indossando scarpe arancioni della Diadora. Anche questo suscitò qualche perplessità. Secondo il quotidiano Trouw, Seedorf «per accontentare il suo sponsor, indossò ancora una volta un paio di scarpe arancioni». «Soprattutto prima dell’intervallo, Seedorf spiccava solo per quelle scarpe», scrisse il giornale nel febbraio di quell’anno.

Dal punto di vista del marketing, tuttavia, i Mondiali del 1998 non furono il torneo della Diadora, ma della Nike. Quest’ultima sponsorizzava due grandi nazionali: i Paesi Bassi e il Brasile, detentore del titolo. Inoltre, il brasiliano Ronaldo – all’epoca, insieme al francese Zinedine Zidane, il miglior calciatore del mondo – era sotto contratto con la Nike. In vista dei Mondiali, la Nike progettò una scarpa speciale per Ronaldo: la Mercurial. Sebbene la squadra del brasiliano abbia perso la finale dei Mondiali contro la Francia di Zidane, l’immagine di un Ronaldo triste con la medaglia d’argento e le sue Mercurial al collo è diventata la foto simbolo del torneo.

Dieci anni dopo: nel 2008 le scarpe da calcio colorate sono ormai onnipresenti e Nike decide di fare un passo in più. A novembre lancia sul mercato la prima scarpa rosa: la «Nike Mercurial Vapor Pink Berry». Nello spot pubblicitario che accompagna il lancio, brilla l’ala francese Franck Ribéry con la colonna sonora della Pantera Rosa in sottofondo. In Inghilterra, le scarpe vengono indossate per la prima volta dall’eroe cult danese Niklas Bendtner. Nella sua prima partita con le «Berries», Bendtner segna il gol della vittoria. Il giorno dopo, tutti i tabloid scrivono delle ormai famigerate Nike.

«L’era della mediocrità»

E poi il 2026. Durante questi Mondiali, quasi tutti i giocatori sotto contratto con Adidas, Nike, Puma, New Balance o Sketchers indosseranno scarpe da calcio rosa. «Non è certo una coincidenza», afferma Perre van den Brink, stratega di marca e podcaster. Egli spiega come i marchi (sportivi) di solito operino le loro scelte allo stesso modo. «Questo avviene tramite agenzie di ricerca che “prevedono” quali colori saranno “di tendenza” nei prossimi anni», spiega Van den Brink. Per il 2026 è stato indicato il rosa acceso “Electric Fuchsia”. Sul campo, il colore salta subito all’occhio grazie al contrasto con le divise e l’erba.

Van den Brink deplora questa omogeneità. Secondo lui, si tratta di un esempio della cosiddetta «era della media», in cui sono gli algoritmi a determinare ciò che avrà successo. «Spesso questi algoritmi hanno ragione, per cui tutti finiscono per utilizzarli per ottenere il massimo profitto», afferma. «Ma in questo modo perdiamo lentamente ma inesorabilmente la diversità – non solo nel calcio.»