Lastpak

Hij zoekt de randjes op, van wat zijn lijf kan, van wat mag volgens de regels

13 Jun 2026 - NRC

COLUMN MARIJN DE VRIES 

Marijn de Vries is oud-profwielrenner en journalist.

Ik weet dat het WK voetbal is losgebarsten, maar we moeten het echt nog even over wielrennen hebben. Afgelopen week werd Jan-willem van Schip voor de derde keer sinds oktober gediskwalificeerd tijdens het rijden van een wedstrijd. Hij is tweevoudig wereldkampioen op de baan, maar zorgt vooral voor rumoer op de weg. Wielrennen is een oer-conservatieve sport, waarin je snel raar wordt gevonden. Als je wel eens literatuur leest, ben je bijvoorbeeld al „bijzonder”. Als je mooie foto’s maakt, of geïnteresseerd bent in kunst, dan ben je „kleurrijk”. Als je naast wielrennen ook van koken houdt of gitaar speelt, dan ben je een „multi-talent”.

Zo experimenteert Jan-willem graag met voeding, met materiaal en met trainingsvormen. Als een trainer zegt dat hij B moet doen, dan probeert hij uit zichzelf ook A en C. Want je weet nooit wat die grotere bandbreedte je brengt. Zelf snapt hij niet dat andere renners dat niet doen. Hij zoekt de randjes op, van wat zijn lijf kan, van wat wetenschappelijk bekend is, en van wat mag volgens de regels van wereldwielerbond UCI.

Als een van de eersten ging Jan-willem experimenteren met de hoeveelheid koolhydraten die hij per uur kon opnemen. Hij pionierde met een heel smal stuur. Mouwen uit een aeropak knippen en gebruiken als extra snelle sokken, nog zoiets. Aanvankelijk werd hij uitgelachen, maar veel van zijn experimenten vinden navolging. Met smalle stuurtjes koersen is een trend geworden. Veel meer koolhydraten eten is gemeengoed in het peloton.

Omdat hij de grenzen opzoekt, vinden ze hem bij de UCI een lastpak. De jury heeft hem tegenwoordig elke wedstrijd op de korrel, en het idiote is: elke keer is het oordeel anders. Een stuur dat in de ene koers mag, wordt in de andere wedstrijd afgekeurd. De ene keer krijgt hij een waarschuwing, de andere keer een boete, en een derde keer wordt hij doodleuk gediskwalificeerd, zoals afgelopen week in Frankrijk, vanwege een bidon onder zijn shirt.

Bidons of gelletjes aan de voorkant onder je shirt mogen vanaf 1 juli niet meer. Dat geeft een te groot aerodynamisch voordeel. Je mag nog wel eten en drinken halen voor je ploeggenoten, maar je moet het meteen afgeven. (Ik wil geen slapende honden wakker maken, maar mogen borsten dan nog wel? Die zitten ook aan de voorkant in je shirt, en geven ook een aerodynamisch voordeel zou je zeggen.) Hoe dan ook: hoewel de regel nog niet is ingegaan, had Jan-willem in de Ronde de l’oise volgens de jury toch te lang een bidon onder zijn shirt.

Wat me tegenstaat is dat een wereldsportbond zich met zulk geneuzel bezighoudt, en niet met de écht belangrijke kwesties, zoals een zo veilig mogelijk parcours. Wat me nóg meer stoort is de klassenjustitie; andere renners worden om dezelfde overtreding niet eens beboet, laat staan gediskwalificeerd.

Maar wat ik misschien nog wel het ergste vind is de afkeer van een originele denker als Jan-willem van Schip. Waarom wordt tegen de stroom in zwemmen zo vaak gezien als lastig – terwijl de andere kant op kijken letterlijk een ander perspectief biedt? Ik snap dat niet. De wereld gaat niet vooruit van volgers, maar van mensen die uit de pas lopen, experimenteren, en durven. Types zoals Jan-willem. Omarm dat toch. Dikke kans dat ze geen lastpakken blijken, maar dat je juist heel veel van hen leert.

***

Rompiscatole

Esplora i limiti di ciò che il suo corpo è in grado di fare e di ciò che è consentito dalle regole

13 giugno 2026 - NRC

RUBRICA DI MARIJN DE VRIES

Marijn de Vries è giornalista e una ex ciclista professionista.

So che i Mondiali di calcio sono appena iniziati, ma dobbiamo davvero parlare ancora un po’ di ciclismo. La scorsa settimana Jan-Willem van Schip è stato squalificato per la terza volta da ottobre mentre era in gara. È due volte campione del mondo su pista, ma fa soprattutto scalpore su strada. Il ciclismo è uno sport estremamente conservatore, in cui si viene si fa presto a essere ritenuti strani. Se, ad esempio, ti capita di leggere libri, sei già considerato «particolare». Se scatti belle foto o ti interessi di arte, sei «eccentrico». Se oltre al ciclismo ti piace suonare la chitarra o cucinare, sei un «talento poliedrico».

Jan-Willem, ad esempio, ama sperimentare con l’alimentazione, con l’attrezzatura e con le metodologie di allenamento. Se un suo preparatore gli dice di fare B, lui di sua iniziativa prova anche A e C. Perché non si sa mai che cosa possa offrirti quella maggiore varietà. Lui stesso non capisce perché gli altri corridori non lo facciano. Esplora i limiti di ciò che il suo corpo è in grado di fare, di ciò che è scientificamente noto e di ciò che è consentito secondo il regolamento dell’Unione Ciclistica Internazionale (UCI).

Jan-Willem è stato uno dei primi a sperimentare la quantità di carboidrati che riusciva ad assumere ogni ora. Ha aperto la strada all’uso di un manubrio molto stretto. Tagliare le maniche di una tuta aerodinamica e usarle come calzini extra veloci, un'altra delle sue trovate. All'inizio veniva deriso, ma molti dei suoi esperimenti vengono ora imitati. Correre con manubri stretti è diventata una tendenza. Ingerire molti più carboidrati è ormai una pratica comune nel gruppo.

Poiché spinge i limiti, all’UCI lo considerano un rompiscatole. La giuria lo tiene d’occhio in ogni gara, e la cosa assurda è che ogni volta il verdetto è diverso. Un manubrio ammesso in una gara viene bocciato in un’altra. Una volta riceve un’ammonizione, un’altra una multa, e la terza viene semplicemente squalificato, come la scorsa settimana in Francia, a causa di una borraccia sotto la maglia.

Dal 1° luglio non è più consentito portare borracce o gel nella parte anteriore sotto la maglia. Ciò conferisce un vantaggio aerodinamico eccessivo. È ancora permesso prendere cibo e bevande per i compagni di squadra, ma bisogna consegnarli immediatamente. (Non voglio sollevare polveroni, ma allora il seno è ancora permesso? Anche quello si trova nella parte anteriore della maglia e, verrebbe da dire, offre anch’esso un vantaggio aerodinamico.) A ogni modo: sebbene la regola non sia ancora entrata in vigore, Jan-Willem secondo la giuria ha tenuto una borraccia sotto la maglia per troppo tempo durante la Ronde de l’Oise.

Ciò che mi infastidisce è che una federazione sportiva mondiale si occupi di queste sciocchezze, invece che delle questioni davvero importanti, come garantire un percorso il più sicuro possibile. Ciò che mi infastidisce ancora di più è la disparità di trattamento: per la stessa infrazione altri corridori nemmeno vengono multati, figuriamoci squalificati.

Ma forse ciò che trovo ancora più grave è l’avversione nei confronti di un pensatore originale come Jan-Willem van Schip. Perché andare controcorrente viene così spesso visto come un problema, mentre guardare nella direzione opposta offre letteralmente una prospettiva diversa? Non lo capisco. Il mondo non va avanti grazie ai seguaci, ma grazie a persone che escono dagli schemi, sperimentano e osano. Tipi come Jan-Willem. Accettateli, allora. È molto probabile che non si rivelino dei rompiscatole, ma che, al contrario, possiate imparare moltissimo da loro.