Met zijn werkethiek, talent en warmte is Saka de held van Arsenal

Bukayo Saka is de ster van Engels kampioen Arsenal. „Fans geloven weer in de magie van Arsenal. Dat heeft hij in gang gezet.”

Hij was het droombeeld van een perfecte student

Mark Harvey Saka’s voormalige gymleraar in The Times

30 May 2026 - NRC

Geert Langendorff 

LONDEN - Op een betonnen muur voor de fanshop van het Emirates Stadium van Arsenal komt David Olaiya in de brandende zon op adem. De 22-jarige Amerikaan reisde na aankomst op vliegveld Heathrow in één ruk door naar het Londense stadsdeel Islington. Ondanks zijn jetlag verkeert hij in opperbest humeur. Zijn favoriete club, met Bukayo Saka als een van de publiekslievelingen, won voor het eerst in zijn leven de landstitel.

„Saka komt uit de jeugdopleiding van Arsenal, schopte het tot international van Engeland en is bovenal een rolmodel”, vertelt Olaiya. Dat de voetballer net als hij Nigeriaanse wortels heeft, schept een band maar kleurt volgens hem zijn mening niet. De New Yorker zet zolang hij zich kan herinneren ’s nachts de wekker om The Gunners (kanonniers, de bijnaam van Arsenal) op televisie in actie te zien. „Ik heb veel afgezien”, zegt hij met een grijns.

Olaiya gebruikt niet toevallig het Britse woord ‘football‘ in plaats van het Amerikaanse ‘soccer‘ als hij over voetbal praat. Zijn ouders waren al fans van Arsenal toen ze de Nigeriaanse hoofdstad Abuja verlieten, nog voor zijn voor zijn geboorte. In het West-afrikaanse land genoot de club rond de millenniumwisseling een cultstatus door de aanwezigheid van Nigeriaanse spelers als Nwankwo Kanu. „En nog steeds. In de straten van Lagos brak een volksfeest uit toen Arsenal de Premier League won.”

De gouden jaren onder de Franse trainer Arsène Wenger stopten abrupt. Zijn ‘Invincibles’, die 22 jaar geleden ongeslagen kampioen werden, doofden uit. De verloren Champions League-finale in 2006 tegen Barcelona (2-1), aan de vooravond van de verhuizing van Highbury Stadium naar het Emirates Stadium, vormde de laatste grote prestatie. De afbetaling van de nieuwbouw ging ten koste van het sportieve budget.

Onder Wenger, eens gevierd als ‘Le Professeur’, veranderde Arsenal in een grijze muis in de Premier League. Op de tribunes maakte bewondering voor de trainer plaats voor haat. Het fankanaal AFTV groeide in deze giftige sfeer uit tot wapen van de aanhang. De video’s werkten. In de zomer van 2018 vertrok Wenger gedesillusioneerd.

„Een paar maanden later maakte Saka zijn debuut voor Arsenal”, zegt David Hutchinson, die naast Olaiya zit. De Londenaar, een zestiger, ziet dat moment als doorslaggevend. „Een club heeft een jonge ster nodig als katalysator.” Olaiya knikt. Hij herinnert zich Pierre-emerick Aubameyang en Mehmet Özil, de vedetten in die periode. „Aubameyang viel vooral op door zijn goudkleurige Lamborghini. Met Saka kan het publiek zich identificeren.”

Bescheiden jongen

Saka, geboren in Greenford in Westlonden, imponeert zijn omgeving vanaf het moment dat hij kan praten. Niets duidde erop dat de bescheiden jongen tot de grootste talenten in de jeugdopleiding van Arsenal behoorde.

Zijn vader Yomi en moeder Adeniki voedden hem en zijn oudere broer Abayoni op volgens de Yuruba-cultuur. Aan studie en God werd meer waarde gehecht dan aan een mogelijke loopbaan als voetbalprof.

De wens van zijn ouders – een succesvol ondernemer en een registeraccountant – om zijn academische vaardigheden niet te verwaarlozen, vervulde Saka achteloos. Met drie tienen en vier 9,5’en deed hij eindexamen aan Greenford High School. Dat Saka gelijktijdig met een Engels jeugdelftal aan het EK Onder-17 meedeed, gaf deze prestatie extra glans. „Fantastisch”, zegt zijn voormalige gymleraar Mark Harvey hierover in The Times.

„Hij was echt het droombeeld van een perfecte student”, stelt Harvey. „In zijn dossier heb ik geen enkele oneffenheid kunnen terugvinden.” Zijn warme kant maakte eveneens indruk. Saka ontfermde zich zonder aansporing over klasgenoten die door een moeilijke fase van hun leven gingen. „Hij maakte tijd vrij om vrienden op het rechte pad terug te krijgen. Met een praatje en soms een boek ter ondersteuning.”

Steve Cooper, Saka’s bondscoach tijdens het EK Onder-17, vergeet hem nooit meer. „Bukayo heeft de X-factor”, omschreef de Welshman diens aura. Op Hale End, het jeugdcomplex van Arsenal, bleef zijn scherpe brein evenmin onopgemerkt. Schoolcoördinator Matt Henly, op de website van Arsenal: „Van onze examenklanten was hij de beste. Te midden van jongens als keeper Tom Smith, die nu studeert aan de London School of Economics. Bukayo overtrof iedereen.”

Op het veld wekte zijn natuurlijke aanleg en vermogen om aanwijzingen direct uit te voeren minstens zoveel ontzag. Saka voldeed aan Arsenals ideale profiel. Ook na Wengers afscheid bleef de club trouw aan de kernwaarden van de trainer. Wie wilde slagen, moest beschikken over een uitstekende techniek, fysiek in orde zijn, mentaal tegen een stootje kunnen en, bovenal, slim zijn.

Racisme

Zijn doorbraak, onder coach Mikel Arteta, beleefde Saka op 4 juli 2020 in een duel met Wolverhampton Wanderers (2-0). De Spanjaard zette hem bij wijze van experiment op de rechtervleugel neer. Tot dan toe fungeerde hij vooral als linksback Na een prachtige volley haalde Arteta hem nooit meer weg van de rechtervleugel. De aanhang vond in Saka een nieuwe held.

Het uitgestelde EK in 2021 maakte duidelijk hoe diep hij onder de huid van de fans was gekropen. In de finale tegen Italië verloor Engeland na strafschoppen. Saka, Marcus Rashford en Jadon Sancho – drie spelers van kleur – misten vanaf elf meter. Op sociale media werden ze slachtoffer van een stortvloed aan racistische berichten. Saka was aangeslagen.

Honderden supporters van Arsenal trokken naar St Albans, het trainingscomplex van de club even buiten Londen. Aan een muur bij de ingang hingen ze persoonlijke steunbetuigingen op. Geconfronteerd met de kaarten, brieven en foto’s keerde zijn karakteristieke lach terug op Saka’s gezicht. Dat hij overeind bleef, maakt hem voor supporters als David Olaiya een ‘voorbeeld voor iedereen’. „Sterk blijven in zulke omstandigheden, is bewonderenswaardig.”

Arsenal gold onder Britten van kleur in de jaren negentig als één van de weinige clubs in het Verenigd Koninkrijk waar ze zich op hun gemak voelden. Tribunes in de competities in Engeland vormden het jachtterrein van extreemrechtse bewegingen als de British National Party. Ze deelden bananen uit om naar donkere spelers te gooien en maakten oerwoudgeluiden. In dit klimaat stond Arsenal te boek als veilig.

Arsène Wenger omarmde deze achtergrond en bouwde die verder uit, met Thierry Henry en Patrick Vieira als blikvangers. Niet alleen in grote delen van het Verenigd Koninkrijk, maar ook in Afrika en het Caribisch gebied won de club aan populariteit. Toen het succes opdroogde en Engelse clubs inclusiever werden, dreigde dit aspect van de identiteit van Arsenal naar de achtergrond te verdwijnen.

Met Saka als vaandeldrager heeft Arsenal zichzelf weer tot leven gewekt, zij het op een iets andere manier. Het frivole spel van de beste jaren onder Wenger heeft plaatsgemaakt voor een zakelijker benadering, met een sterke defensie als fundament en veel aandacht voor spelhervattingen. Het maakt Arsenal weinig geliefd buiten de eigen achterban.

Saka is een van de weinige onbetwiste smaakmakers van dit team. Als hij tenminste fit is, de aanvaller had dit seizoen veel last van blessures. Tegelijkertijd vertegenwoordigt de sterspeler met zijn uitstraling, werkethiek en bescheiden houding het imago dat Arsenal wil uitdragen. Een jonge Londenaar, die trots is op zijn afkomst en houdt van de club. Stoer, cool en voor de duvel niet bang.

„De slapende reus Arsenal ontwaakt eindelijk”, zegt David Hutchinson. „Dankzij Saka.” David Olaiya deelt deze mening, maar plaatst een nuance. „Elke topclub heeft een speler nodig om de eerste bouwsteen van een nieuwe dynastie te vormen. Dat is Saka zonder twijfel. Of we de Champions League nu winnen of verliezen. Een generatie fans, opgegroeid zonder succes, gelooft weer in de magie van Arsenal. Dat heeft Bukayo in gang gezet.”