WK VOETBAL - Als het slecht is, zegt hij ook gewoon dat het slecht is

FOTO KOEN VAN WEEL/ANP

Ronald Koeman spreekt zijn spelers tijdens een drinkpauze toe, donderdagavond 

(Amerikaanse tijd) tijdens het laatste groepsduel op het WK tegen Tunesië. 

In Kansas City won Oranje met 3-1.

PROFIEL RONALD KOEMAN BONDSCOACH ORANJE

Op dit WK staat Ronald Koeman voor zijn grootste opgave als bondscoach. Spelers die hem goed kennen noemen hem hard, duidelijk, maar af en toe is hij misschien te rigide voor het moderne voetbal.

Koeman vaart op spelers die hij al lang kent. Loyaliteit gaat soms boven kwaliteit

27 Jun 2026 - NRC

  Steven Verseput 

KANSAS CITY - Opzwepende samba dreunt door het Houston Stadium, Ronald Koeman staat druk te gebaren. De selectie van Oranje staat rond hem tijdens een drinkpauze in het tweede Wk-duel, tegen Zweden. Hij praat, wijst, spreidt zijn armen, klapt een paar keer. Als aanvaller Cody Gakpo een stap naar achter zet, trekt Koeman zijn aandacht met een snelle aanwijzing. Verdediger Micky van de Ven krijgt een bemoedigend tikje in zijn nek. Lang duurt de bespreking niet – slechts een minuut.

Mensen die nauw met hem werk(t)en zien hem vrijwel altijd zo, vertellen ze NRC: duidelijk, to the point, goed voorbereid. Geen woord te veel. In het begin van hun samenwerking, vanaf 2023, plande directeur betaald voetbal Marianne van Leeuwen van de KNVB weleens een uur in voor overleg. „Maar het was vaak na een kwartier al klaar”, zegt ze. „Hij luistert, zegt wat hij wil. Hij is heel efficiënt met zijn tijd.”

Op dit WK staat Koeman voor zijn belangrijkste opgave als bondscoach. Na een groepsfase waarin de resultaten goed waren maar het spel wisselvallig wacht maandag in de zestiende finale een confrontatie met Marokko in het Mexicaanse Monterrey. Het kan zomaar zijn laatste duel als bondscoach zijn: na het WK loopt zijn contract af, de kans is groot dat hij stopt.

Ronald Koeman (63), geboren in Zaandam, is na in totaal zes jaar als bondscoach (2018-2020 en 2023 tot nu) een vertrouwde, vanzelfsprekende verschijning. Maar wat voor coach is hij precies? Wat is de reden dat veel spelers – en sommigen juist niet – blij met hem zijn? Waarom is loyaliteit zo belangrijk voor hem? En hoe verhoudt hij zich als realistische, pragmatische coach tot modernere trainers?

Je taken uitvoeren

Het is rumoerig in een zaal in de Barcelona Golf Club, donderdag 21 mei. Cocktails en Spaanse hapjes worden geserveerd bij het avondeten, voor de aftrap van de ‘Koeman Cup’. Vrienden, familie en collega’s zijn present op het padel- en golftoernooi – onder wie zijn assistent Wim Jonk en directeur topvoetbal Nigel de Jong van de KNVB. Op het evenement wordt geld ingezameld voor de Johan Cruyff Foundation, waarvan Koeman ambassadeur is.

Als een sponsor klaar is met zijn praatje, is het de beurt aan Koeman. Hem moet iets van het hart. Dat sommige mensen door de vorige spreker heen spraken, heeft hem gestoord. Hij vraagt om een beetje respect, vertellen zijn zoon Tim en Nos-journalist Joep Schreuder, beiden aanwezig. „Hoe gezellig het ook is, als iemand praat, luister je”, zegt Koeman volgens Schreuder. „Toen was het ook stil”, zegt Tim. Ronald Koeman bevestigt dat het zo gegaan is.

Net als zijn in 2013 overleden vader Martin – die werkte als slager en voetbalde als semi-prof – is hij van de regels, normen en waarden. Gehoorzaam zijn, je taken uitvoeren, je schikken naar het teambelang. „Hij kan het niet begrijpen als iemand zich verslaapt, dat hadden wij vroeger al”, zegt zoon Tim. Wanneer een speler te veel met zichzelf bezig is bij Oranje, rekent Koeman daar snel mee af. „Ronald vindt het collectief heel belangrijk”, zegt bondsdirecteur Van Leeuwen. „Er is geen ruimte voor ego’s.”

Die rigide opstelling botst soms met de moderne tijd. Tim, broertje Ronald jr. en zus Debbie zijn allen in de dertig en zitten qua leefwereld dus in dezelfde fase als de voetballers waar hun vader mee werkt. Hij ‘spiegelt’ zijn kinderen regelmatig aan zijn spelers – zoals over telefoongebruik, sociale media en het dragen van een koptelefoon. Wat hij dan zegt? Tim: „‘Die gasten kaarten niet meer. Ze zitten allemaal in hun eigen wereld, op hun telefoon. Waarom moet je altijd alles laten zien op sociale media?’ Dat zegt hij ook tegen ons.”

Bellen via Facetime

Toch probeert Koeman mee te gaan in wat profvoetballers tegenwoordig verlangen qua individuele begeleiding; bij hun clubs is daar steeds meer aandacht voor. Spelers die afvielen voor de definitieve Wk-selectie belde hij een voor een via Facetime, al was het met lichte tegenzin. „Wij leggen te veel uit”, zei hij, gevraagd naar dat belrondje. Tien jaar geleden zou hij die toelichting niet hebben gegeven, zegt zijn zoon. „Waar hij vroeger echt keihard was, heeft hij zich daarin wel aangepast.”

De meeste (ex-)internationals die NRC sprak, zijn enthousiast over zijn ‘duidelijke’ communicatie. „Hij is heel direct, zegt waar het op staat”, vindt Tijjani Reijnders. „Als iets goed is, is het goed. Als iets slecht is, is het slecht.” Koeman was „gewoon eerlijk” zodra hij een keer niet in de basis begon, herinnert Ryan Babel zich, die in 2004 bij Ajax onder Koeman debuteerde en veertien jaar later bij Oranje ook met hem te maken kreeg.

Voor de buitenwereld kan Koeman zuur overkomen, met cynische opmerkingen over de kritiek in de media op het spel van Oranje. Hij lijkt weleens de gevoeligheid te missen voor een subtiele toon en tactvolle boodschap. Conflicten met internationals escaleerden mede hierdoor. Steven Bergwijn was er niet van gediend dat Koeman in 2024 op een persconferentie zijn ongenoegen uitsprak over zijn lucratieve transfer naar een club in Saoedi-arabië („Daarin voert sportieve ambitie niet de boventoon”). En hij impliceerde in maart dat het niet selecteren van Joey Veerman in aanloop naar het WK te maken had met zijn instelling („Het karakter van Joey is anders”). Zowel Bergwijn als Veerman wilde niet meer onder Koeman spelen bij Oranje.

In de kwestie-veerman toonde Koeman zich de „bikkelharde” coach die hij op momenten nog altijd kan zijn, zegt trainer Alfred Schreuder, eerder zijn assistent bij FC Barcelona. Hij zag dat ook bij een van de eerste trainingen in de zomer van 2020, kort nadat

Koeman was aangesteld, volgend op een 8-2 nederlaag van Barça tegen Bayern München. Een groepje kwam een paar minuten te laat, wat volgens Schreuder destijds „heel normaal” was. „Hij zei: om weer succesvol te worden, kan ik dit niet accepteren. Ik ga niet meer op jullie wachten.”

‘Echte manager’

Dat hij een „sterke leider” is, sprak toenmalig voorzitter Ralph Krueger van Southampton aan. Koeman werd in 2014 trainer bij de Engelse club, na een goede periode bij Feyenoord. Ze zochten iemand die de topsportcultuur bij de club, in korte tijd opgeklommen van het derde profniveau naar de Premier League, kon versterken. Koeman slaagde daarin: met een zevende en zesde plek maakte Southampton de beste periode door in de moderne clubhistorie.

Van Leeuwen noemt Koeman een „echte manager” die „het geheel overziet”. Zijn assistenten geeft hij veel vrijheid en verantwoordelijkheid om trainingen te leiden en tactische analyses te maken, zegt zowel Alfred Schreuder als Dwight Lodeweges, die bij Oranje onder Koeman werkte. Hij springt wel in bij trainingen als hij dat nodig vindt en zit er extra bovenop als de reserves een partijvorm doen – als signaal dat zij ook worden gezien.

Koeman heeft een „gezond zelfvertrouwen”, zegt Krueger, onder meer in hoe hij een spelersgroep toespreekt. Hij kon principieel zijn op gebied van discipline, hoeft niet „populair” te zijn. Zo weet Krueger nog dat Koeman sterspeler Sadio Mané op de bank zette voor een belangrijk duel nadat de aanvaller bij een teambespreking te laat kwam.

Na sportieve tegenslag – in zijn tweede termijn als bondscoach te vaak het geval – kan Koeman „heel goed de rust bewaren”, zegt Van Leeuwen. Het viel haar op dat hij zich na de verloren halve finale op het vorige EK tegen Engeland „snel” wist te herpakken. „Hij stort niet in en haalt er positieve dingen uit.”

Loyaliteit

Vertrouwen is de sleutel in zijn relatie met belangrijke spelers. Hij werd profvoetballer in een tijd waarin trainers bepalende spelers veel invloed gaven. Die inspraak kreeg hij zelf onder bondscoach Dick Advocaat, als aanvoerder op het WK 1994 in de VS. Van zijn oude Psv-coach Guus Hiddink – onder wie Koeman later assistent was bij Oranje – leerde hij met een leiderschapsgroepje werken: een paar spelers die hij meeneemt in zijn beslissingen en tactische plannen om draagvlak te creëren, vertelt Babel, die in 2018 en 2019 in dat groepje zat.

Zijn band met belangrijke spelers gaat soms verder. In de documentaire Força Koeman uit zijn tijd als coach van FC Barcelona in 2020 en 2021 is te zien dat hij hecht is met spelmaker Frenkie de Jong. De Jong („onze band is meer dan trainer-speler”, zei hij onlangs) bezoekt onder meer het verjaardagsfeest van Koemans vrouw Bartina. Met Mikky, de vrouw van De Jong, hebben ze ook „veel contact”, zei Koeman in februari tegen NRC. Eens in de zoveel weken gaan ze in Barcelona lunchen, waarbij ook Danny Cruijff, de weduwe van Johan, aanschuift.

Memphis Depay is sinds zijn tijd bij FC Barcelona, waar hij kortstondig onder Koeman speelde, ook een bekende van de familie, zegt zoon Tim. Volgens hem is Depay altijd geïnteresseerd in hoe het gaat met de gezondheid van Bartina, die uitgezaaide borstkanker heeft. Bij een uitzwaai-barbecue voor de familie van spelers en stafleden op de KNVB Campus in Zeist kort voor het WK „was hij de eerste die naar mijn moeder ging”, zegt Tim.

„Wat Ronald speciaal maakt als trainer is dat hij heel goed autoritair kan zijn”, zei Frenkie de Jong begin juni in Zeist in gesprek met NRC en andere media. „En hij kan je ook het gevoel geven: je hebt het volste vertrouwen, maar je moet wel de verantwoordelijkheid pakken. Die lijn is moeilijk: dat je te dicht bij spelers komt, en dat ze zich te los gaan voelen, of dat je soms te ver af staat.” Die balans bewaakt Koeman „heel goed”, zegt De Jong.

Met name in zijn tweede periode bij Oranje vaart Koeman op spelers met wie hij een lange relatie heeft. Daarbij gaat loyaliteit soms boven kwaliteit. Hij blijft vertrouwen uitspreken in de niet topfitte spits Depay (32), die inmiddels voorbij is gestreefd door anderen. Zoals ook het selecteren van de lang afwezige Marten de Roon (35) opvallend is. Voor het EK 2024 deed Koeman dat met Georginio Wijnaldum (toen 33), wat geen succes werd.

Huis in Barcelona

Dat behoudende bracht Koeman dit WK in de problemen. Tegen Japan wisselde hij niet alleen defensief, het was ook de hiërarchie die kenmerkend was: hij bracht onder anderen Depay in, die niet overtuigde. Oranje zakte ver terug, had voorin nauwelijks snelheid meer en gaf een voorsprong weg. Tegen Zweden verloor Nederland de grip na enkele tactische omzettingen bij de tegenstander – het duurde lang voordat Koeman dit wist op te lossen.

In zijn speelwijze – hoewel een protegé van Cruijff, boegbeeld van de befaamde ‘Hollandse school’ – is hij vrij pragmatisch en resultaatgericht: het klassieke 4-3-3 kan hij met een vingerknip omzetten naar een defensiever systeem met vijf verdedigers.

Wat hem onderscheidt van vaak obsessieve, opkomende trainers is dat Koeman „niet over-coacht”, merkte Krueger in de samenwerking met onder anderen toenmalig Southamptonspelers Virgil van Dijk en Mané („die tilde hij naar een heel ander niveau”). Zijn instructies beperkt hij tot hoofdzaken. „Als je een speler te veel laat nadenken, blokkeer je wat hem tot een genie maakt”, zegt Krueger, zelf een ervaren coach in het ijshockey. „Ronald begrijpt dat. Hij blokkeert hun instinct niet.”

Of die benadering ook bij Oranje werkt, moet in het vervolg van het WK blijken. En daarna? Koeman laat een huis bouwen in de wijk Pedralbes in het noorden van Barcelona, vertelt zoon Tim. Met uitzicht over de stad en op het stadion van FC Barcelona. Na de zomer moet het klaar zijn. Tim:

„We weten dat mijn moeder niet negentig zal worden. Ik merk dat zij wil genieten, mijn vader wil ook dat zij gaat genieten. Samen dus.”

***

Hittevrij

Voetbalkooien en betonnen basketbalveldjes zijn bakovens

27 Jun 2026 - NRC

COLUMN MARIJN DE VRIES

Ik kijk naar mijn plonzende kinderen en hun vriendinnetjes, in het zwembadje in onze achtertuin. Glimmende lijfjes die over elkaar heen buitelen. Onder water, boven water. Ze gillen en schateren. Hittevrij hebben ze. De boodschap kwam dinsdag, tijdens een studiedag, toen ze ook al thuis waren. We werden geacht de kinderen de rest van de week vanaf twaalf uur op te halen en vrijdag zelfs de hele dag thuis te houden vanwege de hitte. Ik zuchtte, net als mijn vrienden met schoolgaande kinderen. Hoe regelen we dit nu weer?

Er moet immers gewoon gewerkt worden. Ik werk grotendeels thuis, dus een oplossing is er eigenlijk altijd – ik verplaats werk naar de avonduren, of schrijf terwijl de kinderen zwemmen, zoals nu. Maar veel vrienden werken op een kantoor. Werkgevers zijn vaak flexibel, maar op zo korte termijn nog iets kunnen regelen is niet vanzelfsprekend. Dus is er in veel gekoelde kantoren in Nederland toch hittestress.

De kinderen vinden het geen probleem. Onze diepvries zit vol ijsjes en ze hebben dikke pret. Voor déze kinderen is het geen probleem, mijmer ik, terwijl ik aan kinderen in flatgebouwen denk. Aan kinderen die geen zwembadje en geen tuin hebben, maar óók naar huis gestuurd zijn. Wat doen die nu? De voetbalkooien en betonnen basketbalveldjes in de stad zijn bakovens.

Buitenspelen, dat doet zo’n een op de drie basisschoolkinderen in Nederland sowieso nauwelijks.

Het rapport ‘Niemand aan de zijlijn’ van de Nederlandse Sportraad en de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving dat eerder deze maand verscheen herinnerde me nog eens aan dat schokkende cijfer. Die kinderen zitten nu binnen, op een schermpje waarschijnlijk – want wat moet je anders doen.

Waarom hebben zoveel mensen een werkplek met het hele jaar rond een goed klimaat, maar geven we onze kinderen dat niet? Hoe komt het dat werknemers aanspraak maken op strikte Arboregels, maar kinderen zijn overgeleverd aan de „zorgplicht” van hun school? Scholen doen wat ze kunnen, begrijp me niet verkeerd. Maar het enige dat ze kunnen is: kinderen naar huis sturen bij een hittegolf.

Ook al zijn sporttrainingen vanmiddag afgelast vanwege de hitte, mijn kinderen krijgen hun beweging wel. Sterker, ze ploffen vanavond uitgeteld van zon en water in hun bed. Maar de beweging die kinderen in hete flats misschien nog kregen, is nu helemaal gestopt. Ach, het is maar voor een paar dagen, hoor ik veel mensen al. Maar dat is niet waar het om gaat.

‘Niemand aan de zijlijn’ gaat over kansenongelijkheid in sport en bewegen. De redenen liggen vaak niet binnen de sport, maar erbuiten: een drukke weg tussen de wijk en het sportveld, of een sportclub die zo ver weg ligt dat er gehaald en gebracht moet worden. Geen probleem voor mensen uit een hogere sociale klasse, wel voor gezinnen in achterstandswijken. Het rapport pleit voor een fundamenteel andere, en meer samenhangende aanpak om deelname aan sport en bewegen te vergroten, en daarmee de gezondheid en de kwaliteit van leven in het algemeen.

Het zijn niet die paar dagen hitte, het is alles bij elkaar. We vinden gekoelde kantoren voor volwassenen belangrijker dan scholen met een goed binnenklimaat. We kiezen niet voor de toekomst van onze kinderen, maar voor het comfort van onszelf. Ik vraag me weleens af hoeveel diersoorten de overlevingskansen van hun kleintjes kleiner in plaats van groter maken. Iets zegt me dat dat er weinig zijn.