“JOHAN CRUIJFF is de beste ooit. Ook als coach is hij een voorbeeld”

Niet Lionel Messi of Cristiano Ronaldo, niet Pelé, Alfredo Di Stefano of Diego Maradona, maar Johan Cruijff is volgens Hein Vanhaezebrouck (62) de beste voetballer aller tijden. 

Vandaag exact tien jaar na het overlijden van de Amsterdammer verklaart Vanhaezebrouck de keuze voor zijn jeugdheld. 

“Ook Maradona, Pelé en Messi maakten door hun individuele kwaliteiten het verschil, 

maar Cruijff was ook nog een soort architect”

   - Hein Vanhaezebrouck

24 Mar 2026 - Gazet van Antwerpen Stad en Rand

MARC VERMEIREN

Waarom schat u Johan Cruijff hoger in dan Messi, Maradona of Pelé?

“99 procent van de mensen zou kiezen voor iemand van dat trio, maar voor mij is Cruijff dus inderdaad de allergrootste. De manier waarop hij alles bepaalde wat er op het veld gebeurde, heb ik nog maar weinig voetballers zien doen. Hij eiste de bal op, temporiseerde, zette iedereen op zijn juiste positie en vervolgde de actie. Heel vooruitstrevend. En hij bezat de fabelachtige techniek om die gedachten ook uit te voeren. Maradona is veel meer de man van de individuele actie, en veel minder de architect. Cruijff gaf voortdurend aanwijzingen.

En als het nodig was, maakte hij het verschil op zijn eentje. Dan ben je voor mij dus de beste ooit.”

Alles wat aan Cruijff voorafging, oogt met de blik van 2025 als bompavoetbal.

“Dat klopt. Hij had er ook het lichaam voor, niet al te groot, niet al te breed – was zijn bijnaam niet De Dunne? – maar wel superwendbaar, supermobiel en explosief. Met de bal ging hij bijna nog sneller dan zonder bal. En wie kan dat zeggen? Hij straalde ook elegantie uit. Maradona was zo’n klein en geblokt ventje, die misschien wel in een ruwere periode moest spelen. Hoeveel aanslagen die te verduren heeft gekregen? Maar Cruijff maakte doelpunten die destijds ongezien waren: scoren met lobjes vanaf de backlijn, balletjes vanaf de achterlijn...”

Zijn mondiale doorbraak vond plaats op het WK 1974, toen ook de wereld buiten Europa kennismaakte met een fenomeen.

“En dan te zeggen dat België zich eigenlijk had moeten kwalificeren voor dat WK, ten nadele van Nederland. Jan Verheyen scoorde een perfect reglementair doelpunt, dat nooit afgekeurd had mogen worden. Met een andere doelman dan Jan Jongbloed wordt Nederland volgens mij ook wereldkampioen, denk ik. Dat slappe balletje van Gerd Müller in de finale tegen West-Duitsland: een topkeeper laat die niet binnen. Oranje was dankzij een typerende actie van Cruijff op voorsprong gekomen. Hij dwong de penalty af die Neeskens omzette.”

Onder invloed van Cruijff en zijn coach Rinus Michels ontstond het totaalvoetbal. Leg dat eens uit.

“Bij Ajax en Oranje schoven de backs constant mee naar voren, wat je voorheen nooit zag. Er waren voortdurend positiewissels. Het team functioneerde als één geheel en zette collectief druk. De voorafgaande periode zag je een voorlinie, een middenveld en een verdediging die soms 60, 70 meter uit elkaar stonden. Door compacter te spelen, verkleinden de afstanden en kon je dus makkelijker van positie wisselen.”

© ANP WK finale 1974. Johan Cruijff dwingt een penalty af.

Cruijff zelf begon als diepe spits, maar zakte nadien wat meer terug naar het middenveld.

“De jongste jaren spreekt men vaak over een valse 9, maar dat was hij toen dus al. Hij was niet de spits die stond te wachten, maar hij ging zwerven naar alle kanten, waardoor hij ruimte creëerde. Heel ingenieus. Altijd zat daar een gedachte achter.”

Wat zijn uw persoonlijke herinneringen aan Cruijff?

“Ik ben van 1964, dus een generatie jonger dan die man. Maar ik herinner me nog wel het WK 1974. En ik denk vooral met ongelofelijk veel plezier terug aan zijn terugkeer in 1981 bij Ajax. Toen keek ik elke zondag naar Studio Sport op de Nederlandse televisie, hopend dat hij weer iets wonderlijks gedaan had op het veld. En Cruijff stelde zelden teleur. Nochtans was hij toen al een beetje op zijn retour (Cruijff was 34 jaar, red.). Een wondermens. In Nederland krijg je als aanvaller iets meer ruimte dan in veel andere landen, maar zijn acties waren vaak toch subliem. Met links of met rechts: het maakte hem niet uit. Hij trapte ook vaak met de buitenkant van de voet. Wie doet dat nog? Roberto Carlos, ja, maar verder? En niet alleen op vrije trappen, maar ook bij de gewone passing.”

Cruijff is zowat de enige van de allergrootsten die ook als coach successen heeft geboekt.

“Alleen Zidane kan iets gelijkaardigs claimen, maar die man had ook veel te danken aan de kwaliteiten van zijn spelers. Een aantal van die Champions League-titels zijn toch vooral dankzij met name Thibaut Courtois gewonnen. Ook als coach was Cruijff een voorbeeld voor velen. Pep Guardiola komt duidelijk uit die school. Cruijff legde heel hard de nadruk op balbezit. Een oneliner luidde: ‘Als wij de bal hebben, kunnen zij niet scoren.’ Je ploeg moet natuurlijk dat aspect volledig beheersen. Anders kom je in de problemen. In zijn tijd kon dat ook makkelijker. Nu is er veel meer informatie en beeldmateriaal beschikbaar, wat het risico op fataal balverlies vergroot.”

Had u eens graag met hem van gedachten gewisseld over voetbal?

“Toch wel. Alhoewel hij iedereen onder tafel zou praten, denk ik. Mijn visie over voetbal is toch voor een stuk door hem gevormd. Toen ik trainer was bij Kortrijk heb ik geen enkele keer op defensieve aspecten geoefend. Alle trainingen begonnen bij balbezit. Hoe bouwen we op? Hoe vinden we de ruimte? Wie loopt waar? Hoe zetten we hoog druk, zodat we snel de bal kunnen recupereren? Volgens hem kunnen veel mensen wel zeggen dat een team slecht speelt, maar zijn er slechts weinig mensen die weten hoe het beter moet. Dat is een stelling die ik volledig onderschrijf. ”

De man die Ajax groot had gemaakt, sloot zijn loopbaan bij Feyenoord. Merkwaardig

“Dat toont hoe groot zijn persoonlijkheid is en hoeveel lef hij had. Je moet het maar doen, om zo’n carrière te beëindigen met een titel en een beker in het shirt van de aartsrivaal. Op zijn oude dag maakte hij nog een fors statement. Hij daagde voortdurend uit. En als mensen niet reageerden zoals hij wilde, ging hij door. Niet alles aan die man is halleluja, hoor.”

Geen gemakkelijke mens, die Cruijff.

“Cruijff was een van de eerste voetballers die met een makelaar werkte, zijn schoonvader behartigde zijn belangen. Ook zo was hij dus vernieuwend. Hij ging voortdurend in de clinch met bestuurslui. Hij zag in hoeveel geld er omging in het topvoetbal en wilde daar een groter deel van. Ook met zijn ploegmaats lag hij overhoop. Hij vertrok bij Ajax omdat zijn collega’s hem de aanvoerdersband niet meer gunden. Cruijffdiscussieerde voortdurend met de arbitrage. Een beetje zoals ik of Hans Vanaken. Niet dat we ons met Cruijff willen vergelijken. Misschien zijn het net al die relletjes die hem parten spelen in de discussie over wie nu de allerbeste is, maar ik kijk puur naar de kwaliteit op het veld. Ook Messi, Pelé, Zidane of Maradona konden op basis van hun individuele talent het verschil maken, maar Cruijff voegde daar nog die rol als architect aan toe. Dat totaalpakket plaatst hem wat mij betreft helemaal bovenaan.”