The Match, over het WK-duel van ‘de hand van God’, is onweerstaanbaar

FOTO ANP/PRESSE SPORTS

De historische foto van de Mexicaanse fotograaf Alejandro Ojeda Carbajal, die aantoonde dat de Argentijnse aanvaller Diego Maradona het openingsdoelpunt tegen Engeland met de hand maakte. Vier minuten later maakte Maradona ‘het mooiste voetbaldoelpunt ooit’.

Het verhaal over de WK-kwartfinale tussen Engeland en Argentinië in 1986 is in veertig jaar vaak verteld. Zelden met zo veel liefde voor details als in de onlangs verschenen documentaire van twee Argentijnse makers.

De geweldige documentaire The Match tekent de liefde voor details

25 Sep 2026 - NRC

Arjen Fortuin 

AMSTERDAM - Er is altijd iets wat je niet weet. Zoals de keelpastille die de Argentijnse voetballer Ricardo Giusti op 22 juni 1986 begroef in het gras van het Aztekenstadion in Mexico-Stad, voorafgaand aan de kwartfinale van zijn ploeg tegen Engeland. De spelers kregen de snoepjes van hun controlezieke trainer Carlos Bilardo, om te voorkomen dat ze een droge mond zouden oplopen in de ijle Mexicaanse lucht. Giusti had kennelijk niet zo’n zin om te sabbelen. Voor de eerste WK-wedstrijd tegen Zuid-Korea duwde hij zijn caramelo in de grond. Ze wonnen, dus deed hij het voortaan voor elke wedstrijd.

De anekdote wordt verteld in de geweldige documentaire The Match van Santiago Franco en Juan Cabral en tekent de liefde voor details waarvan de makers, die zich deels baseerden op een tien jaar geleden verschenen boek van Andrés Burgo. Ze moesten ook wel in de details duiken, want het verhaal van de wedstrijd is vaak verteld, dankzij de twee doelpunten die Diego Maradona erin maakte.

Eerst – in de 51ste minuut – tikte hij met zijn vuist (‘de hand van God’ zou het later gaan heten) de bal in het doel. Vier minuten later kreeg hij op zijn eigen helft de bal, waarna hij in een solo de Engelsen Beardsley, Reid, Butcher (twee keer), Fenwick en doelman Shilton in de luren legde en scoorde. (Er zijn al veel lyrische teksten over geschreven, maar die schieten allemaal tekort.) Het mooiste voetbaldoelpunt ooit. „Een wonder”, zegt de Engelse aanvaller Gary Lineker in de documentaire, waarin een groep Engelse en Argentijnse spelers bijeenkomt en wordt geïnterviewd.

Deel van een wonder

Veertig jaar na dato is de teleurstelling over het verlies ook bij de Engelse spelers vrijwel vervangen door de wetenschap dat ze van zeer dichtbij een wonder hebben mogen aanschouwen, dat ze er in zekere zin deel van hebben uitgemaakt. De ogen van John Barnes lijken zelfs even vochtig te worden als hij de beelden terugziet.

Met zijn tweede doelpunt verwierf Maradona definitief de status van grootheid. Tot dan toe was hij weliswaar onthaald als fantastisch talent, maar was groot succes uitgebleven: op het WK in 1982 gaf hij – toen uitschakeling onontkoombaar was – een Braziliaan een karatetrap en kreeg hij een rode kaart. Twee jaar bij het grote FC Barcelona werden een teleurstelling. Bij het Italiaanse SSC Napoli werd hij op handen gedragen, maar kampioen was hij er in 1986 nog niet geworden. Pas na die solo was, zoals de Nederlandse commentator Theo Reitsma zei terwijl Maradona juichend richting zijlijn liep, „alle twijfel […] weg.”

Ook de ongelovigen, kortom, konden na dit wonder niet meer om Maradona heen. Dat hij zich een paar minuten eerder juist als valsspeler had laten kennen, gaf het verhaal alleen maar meer religieuze allure: alsof de wondergoal de aflaat was waarmee Diego vergeving verdiende voor zijn bedrog.

Maar The Match is veel méér dan 91 minuten zwelgen in nostalgie voor voetballiefhebbers van middelbare leeftijd. De historische inbedding is imposant: er is de door Engeland gewonnen wedstrijd op het WK 1966 („Animals”, oordeelde de Engelse pers destijds over de in hun ogen onsportieve Argentijnen), er zijn andere sportieve confrontaties En natuurlijk is er de Falklandoorlog uit 1982: de Argentijnse bezetting en daaropvolgende Britse herovering van de eilandengroep voor de Argentijnse kust. De film begint ‘221 jaar voor de wedstrijd’ wanneer John Byron de eilanden opeist namens koning George. The Match toont hoe in de aanloop naar de wedstrijd vrij plotseling tot de betrokkenen doordrong hoe beladen deze kwartfinale ook in politiek opzicht was. De spelers en trainers probeerden het in de pers op afstand te houden („Alleen voetbal, geen politiek, y punto”, zei Maradona), maar duidelijk wordt dat er zeker bij de Argentijnen revanchegevoelens speelden. Soldaten en voetballers werden gerekruteerd uit dezelfde leeftijdsgroepen – familieleden en vrienden moesten naar het front.

Prachtig waaiert de documentaire uit naar verhalen van soldaten en naar het anti-oorlogsgedicht Juan López en John Ward, dat Jorge Luis Borges schreef (en dat destijds ook de Nederlandse kranten haalde), over een Britse soldaat die Spaans leerde om Don Quichot te lezen en een Argentijn die idolaat was van Henry James. „Ze waren allebei een Kaïn en allebei een Abel”, schrijft Borges. De gepensioneerde voetballers zijn er stil van.

Maar goed, dat is aan het einde van de film en er zit nog heel veel meer in. Zoals het verhaal van de shirts waarin de Argentijnen speelden. Twee dagen voor de wedstrijd wees de loting uit dat de Zuid-Amerikanen in hun effen blauwe uitshirts moesten aantreden. Daarin hadden ze eerder in het toernooi al tegen Uruguay gespeeld en dat was trainer Bilardo slecht bevallen. Te zwaar, te warm. Hij wilde dunne shirts met gaatjes. Maar ja, zie die maar eens te vinden. Fabrikant Le Coq Sportif gaf niet thuis, maar in een informele economie als de Mexicaanse zijn altijd wel marktjes waar een mens een blauw voetbalshirt op de kop kan tikken waar in elk geval het logo van een sportmerk opstaat. Zo werden er twee alternatieve shirts gevonden. Maradona wierp een halve blik op de meest glimmende en zei terloops: „Die vind ik wel mooi”. Dus zetten de schoonmaaksters van de Argentijnse ploeg zich aan het werk om emblemen van de voetbalbond op de shirts te naaien en voor American football bedoelde rugnummers erop te strijken.

Na de wedstrijd ruilde een van de Engelsen, Steve Hodge, shirtjes met Maradona. Hij propte het blauwe vod snel in zijn tas voordat zijn boze en teleurgestelde ploeggenoten het zagen en bracht het 36 jaar later naar een veiling. Het leverde meer dan 8 miljoen euro op. En omdat in The Match elk detail wordt benoemd: Hodge was de Engelse speler die met een onhandige voetbeweging de boogbal produceerde die via ‘de hand van God’ in het doel belandde.

Nu we het toch over die ‘hand van God’ hebben: de film reconstrueert de uren na de wedstrijd, waarin koortsachtig werd gezocht naar beelden die uitsluitsel konden geven over de vraag of Maradona nu hands had gemaakt of niet. De tv-beelden waren te korrelig en de fotografen hadden tijd nodig in hun donkere kamers. Uiteindelijk bleek er een kraakheldere foto van een Mexicaanse fotograaf Alejandro Ojeda Carbajal te zijn, die om onopgehelderde redenen dan weer de wereld over ging als het werk van de Brit Bob Thomas.

Reddingsboei

Na de wedstrijd was Maradona belaagd door de pers – de gelegenheid waarbij hij zijn iconische uitspraken over ‘de hand van God’ deed. Nu ja, gedaan zou hebben, want wat blijkt: de hand van God kwam niet uit de mond van Maradona. Terwijl de sterspeler probeerde de vragen over handen en hoofden te ontwijken, suggereerde een verslaggever dat het „de hand van God geweest zou zijn”. Maradona greep de reddingsboei: „Dat zal het geweest zijn.” De verslaggever noteerde de bevestiging van zijn eigen beeldspraak als citaat van Maradona – en de rest is geschiedenis. Later legde Maradona nog uit dat hij speelde volgens de wetten van het straatvoetbal: Een overtreding die niemand ziet, is géén overtreding.

Trouwens, de grensrechter van dienst had gewoon gezien dat Maradona de bal met zijn vuist in het doel sloeg, maar omdat de scheidsrechter zo gedecideerd naar de middenstip wees, dorst hij zijn vlag niet meer in de lucht te steken. Tegenwoordig had de videoscheidsrechter – een typische exponent van de ‘grote’ en dus commerciële belangen die er in het topvoetbal op het spel staan – ongetwijfeld ingegrepen. En niet alleen bij de eerste goal van Maradona. Want The Match vestigt de aandacht op een stevige overtreding van de Argentijn Sergio Batista, voorafgaand aan de wondersolo. Scheidrechter Ali Bin Nasser liet het lopen, maar het is typisch het soort situatie waarvoor hij veertig jaar later „naar het scherm” geroepen zou zijn. En dan was het mooiste doelpunt aller tijden zomaar uit de voetbalgeschiedenis gegumd.

Want dat is The Match uiteindelijk ook: een onweerstaanbare reis terug naar de tijd waarin de commercie nog niet tot in alle vezels van het topvoetbal was doorgedrongen. Waarin je een WK-kwartfinale kon spelen in op de markt bijeen gegraaide imitatiemerkkleding, je snoepjes begroef onder het gras en waarin uiteindelijk niet de wetten van de commercie, maar die van het straatvoetbal overheersten. Waarin spelen de hoofdzaak was. En waarin ruimte was voor wonderen.