Bedrog schaadt Premier League én Britse banden met de Emiraten

FOTO’S GETTY IMAGES

Nu een zware straf dreigt voor Manchester City, groeit de angst dat de eigenaren uit de Emiraten de club zullen verkopen en zich als investeerder terugtrekken uit het Verenigd Koninkrijk. Dat kan grote gevolgen hebben, weet de Britse premier Andy Burnham.

Door de grootschalige ‘financiële doping’ geldt dit 

als het Lance Armstrongmoment voor het voetbal

3 Oct 2026 - NRC

Joris Kooiman en Steven Verseput 

AMSTERDAM - Ian Morris (30) was nog een kleine jongen toen de koninklijke familie van Abu Dhabi eigenaar werd van Manchester City. Hij herinnert zich nog de jaren ervoor, toen zijn club „het lachertje” was van de stad, vertelt hij over de telefoon. Hij koestert wat erna gebeurde: een ongekende sportieve opmars die van City een van de grootste clubs ter wereld heeft gemaakt.

Morris zag ook hoe zijn eigen stad veranderde met geld uit het Middenoosten. Sinds de overname door de Abu Dhabi United Group van sjeik Mansour bin Zayed Al Nahyan – vicepremier van de Verenigde Arabische Emiraten – in 2008 groeide Manchester City niet alleen sportief spectaculair, maar versterkte het ook zijn politieke en maatschappelijke positie in de stad.

Rondom het Etihad (‘Unie’) Stadium in het oosten van Manchester verrees de afgelopen jaren een groot sport- en entertainmentgebied, deels gefinancierd door de eigenaren van de club. Pal naast het stadion (60.000 zitplaatsen) verrees een concertzaal voor 23.500 bezoekers en begin september opende nog een hotel met 401 kamers.

In de omliggende wijken Ancoats en New Islington is de verwevenheid tussen club en stad ook goed zichtbaar. De stadsdelen werden herontwikkeld door Manchester Life, een in 2014 opgezette joint venture van de gemeente en het investeringsvehikel van sjeik Mansour. Oude fabriekspanden werden gerenoveerd of gesloopt en goedkope arbeiderswoningen vervangen door woontorens in het duurdere segment.

Huurinkomsten stromen naar de Abu Dhabi United Group, schreef NRC in 2022. Dit paste volgens critici in de commerciële agenda van een autocratisch regime met een slechte mensenrechtenreputatie, dat zich moet voorbereiden op een tijd waarin de olie- en gasinkomsten afnemen. Onderzoeker Richard Goulding van de Universiteit van Sheffield vond het onbegrijpelijk dat het stadsbestuur zijn eigen projectontwikkelaar niet hield aan de doelstelling dat minimaal een op de vijf nieuwbouwwoningen betaalbaar moet zijn.

De nauwe banden tussen stad en club liggen nu onder een vergrootglas. Dinsdag bevestigde de Premier League dat Manchester City door een onafhankelijke commissie schuldig is bevonden aan meer dan honderd aanklachten met betrekking tot de financiële competitieregels. De club had „duidelijk de bedoeling” de Premier League-regels „te omzeilen”. De tegenwerking bij het onderzoek en het financiële bedrog over de onderzochte periode (2009-2018) hebben zo’n systematisch karakter dat een zware sanctie onvermijdelijk lijkt.

Door het sluiten van „schijncontracten” met sponsors uit de Emiraten werden inkomsten van de club „kunstmatig” opgedreven, stelt de commissie. Het overgrote deel van de sponsorgelden werd in werkelijkheid gefinancierd door de clubeigenaar, de Abu Dhabi United Group van sjeik Mansour – hetzelfde vehikel dat onderdeel is van de joint venture met de gemeente Manchester.

Via heimelijke constructies werden de sponsorinkomsten kunstmatig opgepompt met „meer dan 900 miljoen pond”, ruim 1 miljard euro volgens de huidige wisselkoers. Dit had als doel „om de schijn te wekken dat aan de financiële regels werd voldaan”. Via fictieve consultancycontracten werden trainers en spelers – naar verluidt onder anderen coach Roberto Mancini en middenvelder Yaya Touré – buiten de boeken om betaald.

Door de grootschalige en structurele misleiding – ‘financiële doping’ – geldt dit als het Lance Armstrong-moment voor het voetbal. Al is niet de verwachting dat City titels kwijtraakt, waar wielrenner Armstrong wel zijn zeven Tour de France-zeges werden afgenomen. De strafmaat moet nog bepaald worden – puntenreductie, degradatie, uitsluiting van de Premier League of een geldstraf behoren tot de opties. City heeft vrijdag aangekondigd in beroep te gaan.

Enorme indirecte invloed

De indirecte invloed die het bedrog heeft gehad op de sportieve toekomst van andere clubs en carrières van spelers en trainers is enorm, zegt journalist Adam Crafton in een podcast van The Athletic, de sporttak van The New York Times. Hij noemt trainer Louis van Gaal, die in mei 2016 met Manchester United in punten gelijk eindigde met City. Door een slechter doelsaldo werd United vijfde en liep zo nipt Champions League-plaatsing mis, waarop Van Gaal moest vertrekken.

In de eerste jaren na de komst van sjeik Mansour kocht het ambitieuze, met geld smijtende City vijf spelers van topclub Arsenal – onder wie Kolo Touré, Emmanuel Adebayor en Samir Nasri. City ging Arsenal in die periode sportief voorbij. Als dat investeringen waren die City volgens de regels eigenlijk niet mocht doen, vraagt Crafton zich af, is dat dan van invloed geweest op de (teleurstellende) laatste jaren van coach Arsène Wenger bij Arsenal?

Volgens Engelse media zijn clubs juridisch advies aan het inwinnen voor eventuele schadeclaims. Vooral clubs die gedegradeerd zijn zullen kansen zien: deze zomer werd bepaald dat Everton (dat op kleinere schaal begrotingsregels overtrad) 40 miljoen euro compensatie moet betalen aan het in 2022 gedegradeerde Burnley, destijds een directe concurrent. Ook spelers vragen volgens Sky Sports advocaten of zij recht hebben op gemiste bonussen voor landstitels of Europese kwalificatie.

Op de achtergrond spelen naast die juridische en financiële consequenties grotere vragen met maatschappelijke en politieke gevolgen. Hoe diep verankerd de Abu Dhabi United Group is in Manchester, bleek woensdag uit de uitspraken van de Britse premier Andy Burnham. Die zei tegen de BBC dat hij zich „grote zorgen” zou maken als de eigenaren van City besluiten de club te verkopen nu die schuldig is bevonden. Hij prees ze voor de „enorme bijdrage” aan de opbouw van het „moderne Manchester” en de groei van City tot „wereldwijde grootmacht”.

Burnham was eerder als burgemeester in Manchester (2017-2026) nauw betrokken bij de ontwikkeling van het oosten van de stad. De club is met een kapitaalinjectie van omgerekend bijna 1,2 miljard euro in het oude industriegebied uitgegroeid tot een van de belangrijkste investeerders in de Noordengelse stad. Het toont hoe afhankelijk niet alleen Premier League-clubs, maar ook de lokale gemeenschap en overheid zijn geworden van geldschieters uit de Golfstaten.

De bilaterale handel tussen het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Arabische Emiraten bedraagt jaarlijks zo’n 30 miljard euro, stelde het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Emiraten in april. En voor een in 2021 opgestart investeringsfonds voor beide landen (het ‘UAE–UK Sovereign Investment Partnership’) is al zo’n 35 miljard toegezegd, terwijl de doelstelling voor vijf jaar 11,7 miljard euro was. De man die voor Abu Dhabi de investeringen overziet, Khaldoon Al Mubarak, is ook degene die namens de eigenaren al jaren verantwoordelijk is voor City en daar regelmatig op de tribune zit. Hij geniet diplomatieke immuniteit, meldt de Financial Times.

De nauwe economische banden tussen het VK en de VAE hebben volgens The Athletic geleid tot bezorgdheid dat de politieke betrekkingen van invloed kunnen zijn op de strafmaat voor Manchester City. Nadat Burnham van politici kritiek kreeg op zijn uitspraken over Manchester City, nuanceerde hij donderdag zijn woorden in een verklaring: de club kan „niet boven de wet” staan.

Etihad Airways, hoofdsponsor van de club, had toen al gedreigd met juridische stappen tegen de Premier League. De luchtvaartmaatschappij uit Abu Dhabi, niet genoemd in het rapport van de commissie, wees elke betrokkenheid bij „ongepaste commerciële afspraken” van de hand.

Verstrekkende consequenties

De boodschap uit Abu Dhabi is niet te missen: een hard oordeel over City zal verstrekkende politieke en economische consequenties hebben. In aanloop naar de overname van Newcastle United door het Saoedische staatsinvesteringsfonds in 2021 was iets vergelijkbaars te zien. Destijds werd premier Boris Johnson door kroonprins Mohammed bin Salman onder druk gezet om de deal goed te keuren toen die nog in de wacht stond. „We verwachten dat de Premier League verkeerde conclusies heroverweegt en corrigeert”, schreef Bin Salman aan Johnson. Als dat niet gebeurde, zou dit de diplomatieke relatie tussen beide landen kunnen schaden.

„Staten zouden geen eigenaar mogen zijn van voetbalclubs”, zegt onderzoeker Goulding van de Universiteit van Sheffield desgevraagd. „Deze zaak laat zien dat de gevolgen te verstrekkend zijn”. Antoine Duval, senior onderzoeker internationaal sportrecht bij het Haagse Asser Instituut, noemt het een dilemma van deze tijd. „Voetbalclubs en politieke bestuurders snakken dermate naar investeringen dat wanneer er dan een dergelijke financier is, het erg moeilijk is om er niet op in te gaan.”

En de fans? Die zien de veroordeling van hun club vooral als wraak van jaloerse concurrenten. „Ik denk dat de Premier League lang op de kans heeft gewacht om City echt in een wurggreep te krijgen”, zegt Ian Morris. Hij heeft vertrouwen in de clubvoorzitter, Khaldoon Al Mubarak. En hij is blij met de investeringen vanuit de Emiraten sinds 2008 – niet alleen in spelers, ook in de ontwikkeling van de stad. „Het is nu een politieke kwestie”, zegt hij. „Ik denk dat we als fans gewoon een beetje vertrouwen moeten hebben in de eigenaren.”