Van diplomatieke vleierij tot frontale aanval op Infantino: de draai van de KNVB

FOTO MARTIN MEISSNER / AP

Gianni Infantino op een persconferentie tijdens het WK in Qatar, eind 2022.

De tot voor kort zo volgzame Nederlandse voetbalbond werpt zich op als voorvechter van een beweging die moet leiden tot een nieuwe FIFA – zonder voorzitter Gianni Infantino. Wat zit daar precies achter?

De KNVB had al een plan om in 2028 het Fifa-congres in Amsterdam te organiseren

5 Sep 2026 - NRC

Door Steven Verseput

Op maandag 8 juni, kort voor het WK in Noord-amerika, is er van een afkeer van Gianni Infantino nog weinig te merken bij de KNVB. Op de achttiende verdieping van een wolkenkrabber op Manhattan, verdedigt Knvb-bestuurder Gijs de Jong de modus operandi van de Fifa-baas in een zaaltje met journalisten. Hij ziet overeenkomsten met het gevlei richting Donald Trump rond de NAVO-TOP in Den Haag, met de berichtjes van topman Mark Rutte en overnachting bij het koningspaar.

Dat is de zachte behandeling die Infantino ook gaf aan Trump voor de loting van het WK met de FIFA Vredesprijs, een onderscheiding die nog niet bestond. Dat veroorzaakte weliswaar ongemak bij Knvb-bestuurders, maar het gaat om het bereiken van het doel, betoogt De Jong, die als secretaris-generaal van de Nederlandse bond ook wel de minister van Buitenlandse Zaken wordt genoemd.

„Rutte had uiteindelijk een succesvolle top”, zegt De Jong, zoals de prijs voor Trump óók „zal bijdragen om een succesvol toernooi te organiseren” in Noord-amerika. „Wat we ook vinden van Infantino als Fifa-leider, dat is wel wat hij probeert te doen.”

Kritiek op Infantino klinkt nauwelijks in deze door de KNVB georganiseerde ‘mediabriefing’ op het Nederlands consulaat, kort voor het WK. Op tafels staan rood-wit-blauwe vlaggetjes, Amerikaanse hapjes worden geserveerd met oranje servetjes en consul Ahmed Dadou krijgt als cadeau een shirt van het Nederlands elftal.

Het is een passend decor voor De Jong om de meer tactvolle koers die de KNVB volgt sinds het WK in Qatar in 2022 – waar het een uitgesproken maatschappelijke agenda had – toe te lichten. „Wij hebben nadrukkelijk een meer diplomatieke rol gekozen”, zegt De Jong. „Wij denken dat we zo meer bereiken.”

Nog geen twee maanden later – eind juli, kort na het WK – is van die strategie weinig meer over. Als uitlekt dat Infantino van plan is om 20 procent van de commerciële rechten van het WK via een nieuwe onderneming te verkopen aan private investeerders, zegt de KNVB in navolging van de Europese confederatie UEFA binnen vier dagen het vertrouwen in hem op.

Dat de FIFA het zwaar bekritiseerde plan dan al heeft ingetrokken, verandert daar niets aan. „De manier waarop dit proces is verlopen, heeft geleid tot een fundamentele vertrouwensbreuk in het leiderschap van Fifa-voorzitter Infantino”, stelt de bond op 1 augustus.

Eind vorige week herhaalt de KNVB dit in een brief aan Uefa-voorzitter Aleksander Ceferin, die ook gestuurd is naar de andere continentale confederaties waar de 211 nationale bonden van de FIFA onder vallen. In de brief werpt de tot voor kort zo volgzame Nederlandse bond zich op als voorvechter van een beweging die moet leiden tot een nieuwe FIFA, zonder Infantino.

De voetbalwereld wordt uitgenodigd voor een top in Amsterdam, bij een nog te organiseren ‘International Summit on the Future of FIFA’ – Infantino is niet welkom. Wat zit daarachter? Welke rol speelt de KNVB in de machtsstrijd rond Infantino?

Westers vingertje

„Infantino is president van een bond die begrijpt hoe wereldpolitiek eruitziet”, zegt bondsvoorzitter Frank Paauw in een interview in Het Financieele Dagblad afgelopen maart. De KNVB zelf lijkt die veranderende internationale verhoudingen sinds enkele jaren ook beter te doorgronden. Waar Europa van oudsher het belangrijkste machtsblok is, mondialiseert het voetbal in rap tempo, met onder meer de opkomst van rijke, ambitieuze én invloedrijke oliestaten als Qatar en Saoedi-arabië.

Infantino speelt daar slim op in. Hij vliegt naar alle uithoeken van de wereld voor het bezoeken van bonden, belooft meer geld, bouwt nauwe relaties op met dictatoriale leiders, gaat in Doha wonen, lobbyt achter de schermen voor een WK in Saoedi-arabië. Zo versterkt hij zijn machtsbasis in Afrika,

Zuid-amerika en Azië. Daarbij geholpen door het democratische principe van de FIFA van één stem per bond – de stem van Nieuw-caledonië is evenveel waard als die van Engeland.

De grote bonden in Noordwest-europa, die de Italiaanse Zwitser in 2016 als toenmalig secretaris-generaal van de UEFA zélf naar voren schoven als kandidaat bij de Fifavoorzittersverkiezing, komen langzaam alleen te staan. Dat beseffen ze ook in Zeist. Ze moeten meegaan in de nieuwe geopolitieke realiteit, openstaan voor de héle voetbalwereld, niet te veel met het westerse vingertje wijzen.

Waar de KNVB rond het WK in Qatar nog een speerpunt maakt van mensenrechten en arbeidsrechten, worden ‘verbinding zoeken’ en ‘in dialoog blijven’ na dat toernooi de sleutelwoorden. Een botsing met Infantino over de Onelove-aanvoerdersband – de actie tegen discriminatie die geschrapt werd omdat de FIFA dit op het WK zou bestraffen met geel – wordt twee maanden later uitgepraat in Parijs.

Kort daarop, in maart 2023, wordt Infantino bij zijn herverkiezing gesteund door de KNVB. De bond claimt dat zij dit alleen deed onder de voorwaarde dat hij verbeteringen doorvoert in zijn relatie met Europa, op gebied van mensenrechten en op bestuurlijk vlak. De realiteit is dat de positie van Infantino inmiddels zo sterk is dat het voor de KNVB averechts zou uitpakken als ze zich tegen hem keren.

Publiekelijk vallen ze Infantino niet af – want ze hebben zijn steun nodig voor onder meer de toewijzing van toernooien. Maar achter de schermen groeit de frustratie. Het verlies van het bid voor de organisatie van het WK vrouwen in 2027 – samen met Duitsland en België – geeft een wrange nasmaak. Na een intensieve lobby kregen betrokkenen de indruk dat ze het zouden binnenhalen. Maar op het Fifa-congres in Bangkok in mei 2024 zien ze op het laatste moment een verschuiving van stemgedrag en wint Brazilië. Naar buiten toe houden ze zich op de vlakte, maar intern blijven de twijfels over de invloed van Infantino bestaan.

Behoedzaam is de KNVB-TOP ook rond de toewijzing van het WK 2034 voor mannen aan Saoedi-arabië. Dit terwijl de scepsis over het ondoorzichtige toewijzingsproces groot is. Andere kandidaat-gastlanden zijn door geraffineerd handelen van Infantino in feite de pas afgesneden. De aanwijzing wordt eind 2024 per acclamatie – met goedkeurend applaus – bekrachtigd. Paauw en De Jong klappen mee, de Noorse bondsvoorzitter Lise Klaveness is de enige die protest aantekent.

‘Een breekpunt’

Er is voor de KNVB genoeg om teleurgesteld over te zijn in de FIFA, rond het WK in Noordamerika. De hoge ticketprijzen, de lage vergoedingen voor bonden voor deelname, een Somalische arbiter die de VS niet in komt, het Iraanse team dat in Mexico moet verblijven omdat de VS ze niet toelaat, de kwestie rond de Amerikaanse spits Folarin Balogun wiens schorsing tijdens het toernooi wordt geschrapt na een telefoontje tussen Trump en Infantino.

Maar naar buiten toe houden Nederlandse

bestuurders dan nog de schijn op. Directeur betaald voetbal Marianne van Leeuwen liket na het toernooi een bericht van Infantino waar hij het WK prijst en uithaalt naar critici die „haat” verspreidden. De Jong schrijft op Linkedin over „positief leiderschap bij FIFA” en het „vooruitstrevende werk” van Infantino op het gebied van spelregelwijzigingen.

Het blijkt het laatste diplomatieke gevlei van de KNVB-TOP richting Infantino. Het nieuws over het Wk-aandelenplan is een kantelpunt voor de bond. „Of een breekpunt”, zegt voorzitter Paauw desgevraagd. Niet alleen het plan zelf vinden ze onzalig, het is met name ook de manier waarop Infantino het heeft voorbereid: buiten het Fifa-bestuur, de bonden en de eigen organisatie om. „Dat is zo’n beschadiging van het vertrouwen”, zegt Paauw. „En zo’n inbreuk op hoe goed bestuur eruit zou moeten zien.”

In New York vertelde De Jong nog enthousiast dat ze via FIFA’S secretaris-generaal Mattias Grafström, rechterhand van Infantino, „direct” toegang hebben tot de top van de mondiale bond. Wat helpt is dat Grafström een Nederlandse moeder heeft. Maar zodra de KNVB het vertrouwen heeft opgezegd in Infantino, lukt dat niet meer. „Het is niet dat we nog in contact kunnen komen met die toplagen van de FIFA”, zegt een ingewijde op voorwaarde van anonimiteit. Een andere bron bevestigt dit.

Ambities van de KNVB

De Fifa-crisis raakt zo ook de ambities van de KNVB zelf. De bond had al een plan om in 2028 het jaarlijkse Fifa-congres in Amsterdam te organiseren, zeggen drie betrokkenen tegen NRC. Met als idee dat dit precies honderd jaar is na een Fifa-bijeenkomst in Amsterdam waar besloten werd dat in 1930 het eerste WK zou worden gehouden. Maar als Infantino wordt herkozen, is het plan voor het congres in 2028 kansloos.

Zoals het ook onwaarschijnlijk is dat de KNVB onder zijn bewind nog aansprekende toernooien krijgt toegewezen – een ambitie die nadrukkelijk leeft in Zeist. In New York zei De Jong dat zij in de toekomst „grotere evenementen” willen binnenhalen, „eventueel samen met andere bonden”.

Dat heeft alleen kans van slagen onder een nieuwe Fifa-baas. Tegen die achtergrond moet ook het recente voorstel van de KNVB voor een top over de toekomst van de FIFA worden gezien.

Veel animo is daar nog niet voor. NRC benaderde alle bij de UEFA aangesloten bonden (55 inclusief de KNVB) met de vraag of ze een dergelijke bijeenkomst willen bezoeken. Slechts twee laten weten daar voor open te staan – de Noorse en Ierse bond. De UEFA wil niet inhoudelijk reageren op de brief aan Ceferin.

„We moeten het ook niet te groot maken”, zegt Paauw, gevraagd naar de International Summit on the Future of FIFA. „Het is een handreiking van een bond die wil meedenken en hulp aanbiedt.”

Ondertussen zien ze in Zeist dat Infantino al volop op campagne is voor de voorzittersverkiezing in maart volgend jaar. Op Instagram deelde hij deze week foto’s van ontmoetingen met bondsbestuurders uit Benin, Congo, Ghana en Haïti.